Marcin pyta: Próbuję ułożyć recepturę mieszanki paszowej dla prosiąt z obniżoną zawartością białka. Na jakie aminokwasy muszę zwrócić uwagę i czy powinienem uzupełnić paszę aminokwasami syntetycznymi, aby wartość pokarmowa takiej paszy nie była zbyt niska?

Mieszanki paszowe z obniżoną zawartością białka są szczególnie zalecane dla prosiąt w przypadku, kiedy chcemy zmniejszyć ryzyko wystąpienia biegunki, a jednocześnie zamierzamy ograniczyć stosowanie antybiotyków. Zwykle mieszanki paszowe typu prestarter zawierają 19-20% białka ogólnego (przeznaczone dla prosiąt ssących i na pierwsze dwa tygodnie po odsadzeniu), a mieszanki paszowe typu starter zawierają 17-18% białka ogólnego (przeznaczone dla prosiąt/warchlaków od 6 tygodnia życia do 30 kg m.c.). W praktyce dla określenia poszczególnych rodzajów pasz dla prosiąt często są stosowane nazwy handlowe inne niż prestarter lub starter. 

Jeśli mieszanka paszowa nie jest bogata w łatwostrawne składniki energetyczne i zawiera ok. 12 MJ/kg energii metabolicznej[1], to zawartość białka ogólnego w takiej paszy powinna być nieco niższa. Wynika to z faktu, że prosięta chcąc zaspokoić „głód energetyczny” spożywają więcej paszy niskoenergetycznej, a tym samym mogą pobrać zbyt dużo białka, co zwiększa ryzyko wystąpienia biegunki, a nawet obrzękówki.

Wartość pokarmową białka w paszy dla prosiąt, podobnie zresztą jak i dla warchlaków, tuczników, loch i knurów, określa zawartość kilku aminokwasów egzogennych (lizyna, metionina, treonina i tryptofan) oraz ich wzajemna zawartość w stosunku do zawartości lizyny. W urzędowych normach żywienia lub programach żywienia świń publikowanych przez firmy paszowe można znaleźć zalecane zawartości lizyny w paszach dla prosiąt. Jeśli układając recepturę paszy dla prosiąt (prestarter i starter) przyjmiemy zawartość lizyny jako 100%, to zawartość metioniny powinna wynosić 35-45% zawartości lizyny, metioniny+cysteiny 60-64%, treoniny 65-74% i tryptofanu 18-23%. W zaleceniach niektórych firm paszowych możemy znaleźć nieco inne dane, przeznaczone np. dla świń wysokomięsnych czy szybkorosnących. Różnice mogą też wynikać z przyjętej różnej strawności aminokwasów w surowcach paszowych.

Gdy na skutek obniżenia zawartości białka w paszy zabraknie któregoś z tych aminokwasów, to dla zachowania oczekiwanej wartości pokarmowej paszy należy dodać brakujące aminokwasy w postaci syntetycznej. Wszystkie cztery wymienione powyżej aminokwasy oraz walina są produkowane w postaci syntetycznej i można je z powodzeniem zastosować jako uzupełnienie wartości pokarmowej paszy.

Najnowsze badania wskazują, że znaczne obniżenie (np. o 4%) zawartości białka w paszy dla prosiąt może oznaczać niedobór tyrozyny, a także fenyloalaniny, która jest wykorzystywana przez organizm w procesie syntezy tyrozyny. W przeprowadzonych ostatnio doświadczeniach[2] podjęto próbę określenia zapotrzebowania prosiąt (m.c. prosiąt od 10 do 20 kg) na fenyloalaninę i tyrozynę oraz możliwość wykorzystania fenyloalaniny jako substratu pozwalającego uzupełnić niedobór tyrozyny w paszach dla prosiąt.

Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że optymalnymi zawartościami fenyloalaniny i tyrozyny w paszach dla prosiąt, gwarantującymi maksymalne tempo ich wzrostu, jest zawartość fenyloalaniny równa 54% zawartości lizyny, natomiast zawartość tyrozyny równa 40% zawartości lizyny.

Stwierdzono również, że 10-procentowy niedobór fenyloalaniny może spowodować pogorszenie tempa dziennych przyrostów masy ciała prosiąt o 3,0%, natomiast taki sam 10-procentowy niedobór tyrozyny pogorszenie tempa dziennych przyrostów zaledwie o 0,7% (niedobór tyrozyny jest uzupełniany przez organizm poprzez jej syntezę z fenyloalaniny). Uzyskane wyniki badań wymagają potwierdzenia w kolejnych doświadczeniach.

Opr.: ACONAR