Minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski zdecydował o ponownej analizie cen referencyjnych nawozów mineralnych po uwagach rolników i organizacji rolniczych. W jej wyniku MRiRW zmienia sposób wyliczania tych cen. Podstawą będą dane, które doradcy rolniczy zebrali bezpośrednio w punktach sprzedaży nawozów.
Rolnicy zgłaszali uwagi do cen nawozów, które ogłosiliśmy w październiku. Dlatego zdecydowałem o ponownej, szczegółowej analizie. Chcę, aby ceny, które przyjmujemy na potrzeby pomocy, jak najlepiej odpowiadały warunkom, w jakich rolnicy kupowali nawozy – mówi minister Stefan Krajewski.
Co się zmieni?
Ceny referencyjne to średnie ceny poszczególnych typów nawozów, które służą do wyliczania pomocy. Dotychczas ministerstwo ustalało je przede wszystkim na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego. W pojedynczych przypadkach korzystało także z danych Centrum Doradztwa Rolniczego. Teraz podstawą wyliczeń są informacje, które doradcy rolniczy zebrali bezpośrednio w punktach sprzedaży nawozów. Centrum Doradztwa Rolniczego regularnie publikuje te dane, także w podziale na województwa. W wyliczeniach ministerstwo uwzględniło różnice cen między województwami.
– Przyjęte wartości muszą jak najlepiej odzwierciedlać rzeczywiste ceny, jakie rolnicy zapłacili za nawozy w okresie referencyjnym. Zasady pomocy muszą być jasne i uwzględniać realne warunki prowadzenia gospodarstw. Dlatego po analizie zmieniliśmy podstawę wyliczeń i skorzystaliśmy z informacji o cenach bezpośrednio z punktów sprzedaży – podkreśla minister Stefan Krajewski.
Dlaczego wcześniej korzystaliśmy z danych GUS?
Przy ustalaniu cen ministerstwo zastosowało zasady jak przy pomocy nawozowej w latach 2022 i 2023. Wówczas źródła danych i sposób wyliczeń nie budziły zastrzeżeń.
Zmiana nie podważa wiarygodności danych GUS ani poprawności wcześniejszych obliczeń. Ministerstwo zmieniło podstawę wyliczeń, aby ceny referencyjne lepiej odpowiadały cenom na rynku nawozów w okresie, którego dotyczy pomoc. Analiza dotyczy nawozów mineralnych z wyjątkiem wapna nawozowego i wapna nawozowego z magnezem.
Zaktualizowane ceny referencyjne poszczególnych typów nawozów mineralnych znajdziesz w ogłoszeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi:
Większa przejrzystość wydatkowania środków, skuteczniejsza kontrola i kampanie, które realnie zwiększają sprzedaż polskiej żywności – to główne kierunki zmian w funduszach promocji produktów rolno-spożywczych zapowiedzianych przez ministra Stefana Krajewskiego. – Każda złotówka musi być wydawana w sposób transparentny i przynosić wymierne efekty. Chcemy, aby środki trafiały przede wszystkim na duże, skuteczne kampanie promujące polską żywność w kraju i za granicą.
„Fundusze promocji wymagają naprawy, a nie likwidacji”
– podkreśla minister Stefan Krajewski.
Pojedynczo żaden rolnik nie przeprowadzi kampanii promocyjnej ani działań marketingowych. Musimy to robić wspólnie, ale w sposób jak najbardziej transparentny. To pieniądze, które ciężko wypracowują rolnicy i producenci rolni.
Skuteczna promocja polskiej żywności
Fundusze promocji produktów rolno-spożywczych działają na podstawie ustawy z 22 maja 2009 r. Obecnie funkcjonuje 10 funduszy, które wspierają promocję m.in. mleka, mięsa, zbóż, roślin oleistych, owoców i warzyw oraz ryb. Finansują kampanie informacyjne, udział w targach i wystawach, badania naukowe oraz prace rozwojowe.
Środki finansowe funduszy promocji nie są środkami publicznymi w rozumieniu przepisów o finansach publicznych. Fundusze promocji są ustawowo stworzonym systemem gromadzenia środków finansowych pochodzących z danej branży. Rola państwa ogranicza się jedynie do zapewnienia obsługi instytucjonalnej funduszy, a za rozdysponowanie środków odpowiadają komisje zarządzające, w skład których wchodzi 5 przedstawicieli producentów, 1 przedstawiciel Krajowej Rady Izb Rolniczych oraz 3 przedstawicieli przetwórców.
Środki funduszy pochodzą z wpłat związanych z obrotem produktami rolno-spożywczymi. W przypadku większości funduszy stawka wynosi 0,1 proc. wartości netto towaru. Oznacza to, że od sprzedaży o wartości 100 tys. zł wpłata wynosi 100 zł.
Pieniądze powinny iść na duże, mierzalne kampanie, na wzór dawnej akcji „Pij mleko, będziesz wielki”, które realnie zwiększają spożycie, otwierają rynki eksportowe, podnoszą konkurencyjność sektora i pomagają sięgać po fundusze Unii Europejskiej
– zaznaczył minister.
Środki funduszy mogą być również wkładem własnym organizacji branżowych w projektach promocyjnych współfinansowanych przez Unię Europejską w ramach mechanizmu WPR „Wsparcie działań promocyjnych i informacyjnych na rynkach wybranych produktów rolnych” oraz Interwencji I.13.3 „Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności”. Pozwala to realizować większe przedsięwzięcia i docierać z polskimi produktami do nowych odbiorców.
Większa jawność wydatków i koniec z lukami w przepisach
Minister zapowiedział zmiany zasad wyboru wykonawców i rozliczania projektów. Wszystkie postępowania mają być ogłaszane w jednym, łatwo dostępnym miejscu. Przy wyborze wykonawców mają obowiązywać jasne kryteria, w tym cena i zasięg planowanych działań.
Jedną z najważniejszych zmian będzie likwidacja progu 150 tys. zł, poniżej którego obecne zasady dopuszczają uproszczony sposób wyboru wykonawcy. Minister zapowiedział również wprowadzenie minimum 14 dni na przygotowanie ofert oraz zakaz dzielenia zamówień w celu omijania procedur konkurencyjnych.
Nowe zasady mają również wyeliminować możliwość rozliczania 5 proc. wydatków bez faktur. Każdy koszt będzie wymagał odpowiedniego udokumentowania. Zmienić mają się też zasady przyznawania zaliczek oraz terminy składania i rozliczania wniosków. Zaliczki mają być wypłacane dopiero po wyborze wykonawcy, a organizacje nie będą mogły składać wniosków o dofinansowanie tuż przed planowanym wydarzeniem.
Zmiany obejmą także zasady zapobiegania konfliktom interesów. Osoby, które decydują o wykorzystaniu pieniędzy z funduszy, nie będą mogły jednocześnie występować jako wykonawcy finansowanych projektów. Ograniczenia mają dotyczyć zarówno powiązań osobowych, jak i kapitałowych.
Nowe rozwiązania przewidują również pełną jawność wykonawców, weryfikację organizacji korzystających z funduszy oraz cyfryzację procedur. Większe możliwości reagowania na nieprawidłowości ma otrzymać dyrektor generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Wydarzenia finansowane z funduszy powinny być co do zasady otwarte i dostępne dla zainteresowanych odbiorców.
Pierwsze zmiany bez czekania na nowelizację ustawy
20 listopada minister Stefan Krajewski spotka się z komisjami zarządzającymi funduszami promocji, aby przedstawić oczekiwania dotyczące nowych zasad wydatkowania środków.
Idziemy w dwóch etapach. Pierwsza rzecz to zmiany rozporządzeń ministra oraz zarządzeń dyrektora generalnego KOWR, tak żeby nowe zasady mogły wejść jak najszybciej i jak najsprawniej. Będziemy też analizować, jak te środki są wydatkowane. Jeżeli będzie to wymagało zmian ustawowych, również je przeprowadzimy
– zapowiedział minister.
Pierwsza ocena efektów wprowadzonych zmian odbędzie się po pierwszym kwartale 2027 r.
Fundusze promocji mają nadal działać
Środkami funduszy promocji zarządzają dziewięcioosobowe komisje złożone z pięciu przedstawicieli producentów rolnych, trzech przedstawicieli przetwórców i jednego przedstawiciela Krajowej Rady Izb Rolniczych. To one ustalają plany finansowe i kierunki działań promocyjnych. KOWR odpowiada za administrowanie funduszami i obsługę ich środków.
Podczas konferencji minister odniósł się również do kwestii finansowania jego udziału w targach, wystawach i innych wydarzeniach branżowych.
Chcę zdecydowanie oświadczyć, że uczestnicząc w targach, wystawach i innych wydarzeniach, w żaden sposób nie korzystałem z pieniędzy funduszy promocji. Jako minister rolnictwa dysponuję własnym budżetem na reprezentowanie ministerstwa na zewnątrz i wyłącznie z tych środków korzystałem
Do 5 listopada ARiMR przekazała łącznie 11,98 mld zł z tytułu zaliczek płatności bezpośrednich i obszarowych za 2026 r.
Z tej kwoty 9,96 mld zł otrzymało ponad 1,14 mln rolników w ramach dopłat bezpośrednich. Kolejne 2,02 mld zł trafiło do beneficjentów płatności obszarowych, obejmujących m.in. wsparcie dla terenów z ograniczeniami naturalnymi, działania rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz płatności zalesieniowe.
Tegoroczne wypłaty rozpoczęły się ponad miesiąc wcześniej (8 września) niż w latach ubiegłych. Przyspieszenie przekazywania środków było odpowiedzią na trudną sytuację ekonomiczną wielu gospodarstw rolnych i miało zapewnić rolnikom szybszy dostęp do należnego wsparcia.
Zaliczki płatności obszarowych są realizowane w wysokości 85 proc. należnych kwot. W przypadku dopłat bezpośrednich poziom zaliczek został podniesiony z 70 do 75 proc., co oznacza większy zastrzyk środków jeszcze przed zakończeniem procesu rozliczeń.
Przypominamy, że pieniądze są przekazywane wyłącznie na rachunki bankowe lub konta w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych wskazane przez beneficjentów. Niestety część z nich nie jest aktywna, co oznacz, że wysłane przez ARiMR środki wracają na nasz rachunek. Na razie odnotowaliśmy 4 tys. przelewów na kwotę prawie 14 mln zł, które zamiast do rolników, wróciły na rachunek ARiMR. Warto zatem upewnić się, że dane dotyczące numeru rachunku pozostają aktualne.
Grupy Operacyjne Europejskiego Partnerstwa Innowacyjnego (EPI) mogą już ubiegać się o wsparcie na realizację innowacyjnych projektów w ramach interwencji I.13.5.2 „Współpraca Grup Operacyjnych EPI – zakres Realizacja Operacji”. Program ma na celu finansowanie przedsięwzięć służących opracowaniu i wdrażaniu nowych lub udoskonalonych produktów, technologii, metod organizacyjnych oraz rozwiązań marketingowych w sektorach rolnym, spożywczym i leśnym. Wsparcie obejmuje również projekty związane z rozwojem systemów jakości żywności oraz wdrażaniem rozwiązań z zakresu Rolnictwa 4.0.
O dofinansowanie mogą ubiegać się Grupy Operacyjne EPI tworzone przez podmioty reprezentujące co najmniej dwie z następujących kategorii: rolników i właścicieli lasów, jednostki systemu szkolnictwa wyższego i nauki, przedsiębiorców prowadzących działalność związaną z realizowanym projektem oraz podmioty świadczące usługi doradcze. Kluczowym warunkiem uzyskania wsparcia jest udział w grupie przynajmniej jednego rolnika.
Maksymalna wartość pomocy wynosi 2,5 mln zł na jedną operację. Na realizację projektów w ramach trwającego naboru przeznaczono łącznie 452,68 mln zł, co stwarza znaczące możliwości finansowania nowatorskich rozwiązań wzmacniających konkurencyjność polskiego rolnictwa i sektora rolno-spożywczego.
Wnioski można składać wyłącznie drogą elektroniczną za pośrednictwem Platformę Usług Elektronicznych ARiMR (PUE) w terminie od 30 października do 30 listopada 2026 r. Warto nie odkładać przygotowania dokumentacji na ostatnią chwilę, ponieważ projekty o charakterze innowacyjnym wymagają starannego uzasadnienia planowanych rezultatów i korzyści dla sektora.
Grupy producentów mogą ubiegać się o wsparcie na działania promujące żywność wytwarzaną w systemach jakości. W ramach trwającego naboru do rozdysponowania jest ponad 147 mln zł, a maksymalna kwota dofinansowania dla jednej operacji wynosi 1,75 mln zł.
Nabór wniosków rozpoczął się 22 października i potrwa do 7 grudnia 2026 r. Wsparcie realizowane jest w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 poprzez interwencję „Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności”. Dokumenty można składać wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR.
O pomoc mogą starać się grupy producentów funkcjonujące w określonych formach organizacyjno-prawnych, które wytwarzają produkty rolne lub środki spożywcze przeznaczone do spożycia przez ludzi i objęte krajowymi lub unijnymi systemami jakości żywności.
Celem wsparcia jest zwiększenie rozpoznawalności produktów wysokiej jakości, budowanie zaufania konsumentów oraz wzmacnianie pozycji rynkowej producentów. Dofinansowanie przyznawane jest w formie refundacji do 70 proc. kosztów kwalifikowalnych poniesionych na działania informacyjne, promocyjne i marketingowe.
Maksymalna wartość kosztów kwalifikowalnych jednej operacji może wynieść 2,5 mln zł. Oznacza to możliwość uzyskania do 1,75 mln zł wsparcia. Łączny budżet tegorocznego naboru to 147,15 mln zł.
Dla producentów żywności certyfikowanej jest to szansa na skuteczniejsze dotarcie do odbiorców, zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. W warunkach rosnącej konkurencji oraz coraz większego zainteresowania konsumentów produktami o potwierdzonej jakości i pochodzeniu, profesjonalne działania marketingowe stają się ważnym elementem budowania przewagi rynkowej i wzrostu sprzedaży.
