Martyna Kowalska,
Regional Technical Manager
IFF Danisco Animal Nutrition & Health

Optymalizacja wykorzystania składników pokarmowych dla lepszych wyników produkcyjnych trzody chlewnej

Nawet przy najlepszych praktykach zarządzania efektywność trawienia u świń szacuje się jedynie na około 78%, co oznacza, że znaczna część składników pokarmowych zostaje zmarnowana. Ponieważ pasza stanowi największy koszt produkcyjny, ten niedobór jest istotnym problemem dla hodowców. Jednak sprostanie temu wyzwaniu, przy jednoczesnym zachowaniu realiów komercyjnych, jest zadaniem zdecydowanie złożonym.

Stosowanie tańszych alternatywnych surowców w recepturach jest często jednym ze sposobów na obniżenie kosztów. Mimo że taka strategia może przynieść natychmiastowe oszczędności, ma ona niekorzystne konsekwencje dla wyrównania wzrostu i zdrowia zwierząt. Wynika to z faktu, że tańsze surowce są często gorszej jakości, z relatywnie wysoką zawartością włókna i/lub substancji antyżywieniowych, a wszystko to może obniżać efektywność trawienia oraz potencjalnie osłabiać funkcjonowanie układu odpornościowego.

Na przykład stosowanie suszonych wywarów ze zbóż (DDGS) jako alternatywy dla śruty sojowej zwiększa ilość białka związanego z frakcją włóknistą, a wiadomo, że jest ono trudne do strawienia przez świnie w celu uwolnienia składników pokarmowych. Jeśli niestrawione składniki pokarmowe dotrą do jelita grubego, prowadzi to do zwiększonej produkcji amoniaku oraz zaburzenia równowagi mikroflory na korzyść bakterii oportunistycznych, a nawet patogennych. Skutkiem tego jest pogorszona strawność, obniżona odporność oraz słabsze wyniki produkcyjne.

Rysunek 1. Syncra^® SWI zwiększa rozpad struktury ziarna, uwalniając uwięzione składniki pokarmowe

Payling et al., 2016. ASAS Midwest

Istnieje również koncepcja znana jako efekt „klatki”. Występuje ona wtedy, gdy część składników pokarmowych – takich jak białka, węglowodany i związki mineralne – zostaje uwięziona wewnątrz ściany komórkowej. W takiej sytuacji potrzebne są specyficzne enzymy, które rozpuszczą lub przerwą ścianę komórkową, umożliwiając dostęp endogennym enzymom zwierzęcia do tych składników. Aby zwiększyć efektywność tego procesu, często konieczne jest zastosowanie dodatkowych komercyjnych enzymów egzogennych. Jest to szczególnie ważne w przypadku młodych zwierząt, które nie mają jeszcze w pełni rozwiniętego przewodu pokarmowego, dojrzałego układu odpornościowego ani kompletnego zestawu aktywności enzymatycznej.

Choć enzymy są stosowane w produkcji świń od dziesięcioleci, a ich użycie stało się powszechną praktyką, warto pamiętać o różnicach funkcjonalnych – nawet w obrębie tej samej klasy. Przykładowo fitaza jest powszechnie uznawana za najczęściej stosowany enzym paszowy, lecz jej skuteczność różni się w zależności od źródła pochodzenia, np. z Escherichia coli czy Buttiauxella spp., szczególnie w kontekście różnych wartości pH w przewodzie pokarmowym. Z kolei enzymy rozkładające nieskrobiowe polisacharydy (NSP), w tym ksylanaza, β-glukanaza i amylaza, jak również proteaza, mogą być stosowane w różnych dawkach – pojedynczo lub w kombinacji – aby poprawiać ogólną efektywność trawienia i wspierać zdrowie układu pokarmowego.

Jednocześnie rośnie wykorzystanie probiotyków. Mają one wyraźnie pozytywny wpływ na wzrost i zdrowie zwierząt, a także są uważane za jedno z kluczowych narzędzi w programach hodowlanych z ograniczonym stosowaniem antybiotyków lub całkowicie bezantybiotykowych. Jednak ze względu na ich odmienny mechanizm działania w porównaniu z tradycyjnymi antybiotykami, stosowanie probiotyków w żywieniu zwierząt jest najskuteczniejsze, gdy stanowi element starannie zarządzanej strategii.

Rysunek 2. Syncra^® SWI zwiększa produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych dzięki zmniejszaniu ilości białka trafiającego do jelita ślepego

W tym kontekście stosowanie sprawdzonych dodatków paszowych może odgrywać kluczową rolę w strategiach żywieniowych, redukując wyzwania, z jakimi mierzą się producenci trzody chlewnej, a jednocześnie poprawiając wskaźniki produkcyjne oraz zapewniając wysoki zwrot z inwestycji (ROI).

Rozwiązanie

To właśnie stanowi podstawę opracowania nowej generacji dodatków paszowych, które łączą enzymy z probiotykami wieloszczepowymi w jednym produkcie. Oba elementy działają synergistycznie, aby uwolnić składniki pokarmowe, które w przeciwnym razie pozostałyby niedostępne dla zwierzęcia. Prowadzi to do poprawy strawności energii i aminokwasów, niezależnie od zmian poziomów substratu. Ten pozytywny mechanizm działania umożliwia producentom obniżenie kosztów paszy poprzez stosowanie alternatywnych surowców, bez pogarszania wyników produkcyjnych zwierząt.

Szczepy probiotyczne, na przykład stosowane w Syncra^® SWI, dostosowują sekrecję enzymów zgodnie z dostępnym substratem w jelicie cienkim. Ta zdolność umożliwia probiotykowi efektywne rozkładanie związków w szerokim zakresie surowcowym pasz, w tym kukurydzy, soi, jak również tych o wyższej zawartości włókna, takich jak DDGS (Rys. 1). Prowadzi to do poprawy wytrzymałości bariery jelitowej poprzez ściślejsze połączenia komórek nabłonka. Stymuluje również produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) dla poprawy zdrowia przewodu pokarmowego oraz wykorzystania energii (Rys. 2).

Rysunek 3. Syncra^® SWI znacząco zwiększa strawność jelitową aminokwasów egzogennych, zmniejszając potrzebę stosowania syntetycznych suplementów aminokwasowych

Poparte wynikami badań

Synergistyczne efekty enzymatyczno‑probiotycznych dodatków paszowych oznaczają, że zapewniają one lepszą wydajność w porównaniu z indywidualnymi komponentami stosowanymi osobno. Zaleta ta jest wspierana przez rosnącą liczbę badań wykazujących konsekwentnie pozytywne wyniki wobec kluczowych wskaźników wydajności, takich jak średni dzienny przyrost (ADG), współczynnik wykorzystania paszy (FCR) oraz przeżywalność.

Ponadto Syncra^® SWI wykazuje istotne korzyści w okresach, w których pojawiają się wyzwania produkcyjne. Wyniki badań wskazują, że w takiej sytuacji aminokwasy są przekierowywane i nie są właściwie wykorzystywane przez zwierzęta, ale związki te są kluczowe dla reakcji i funkcji immunologicznej – szczególnie tryptofan, który jest uważany za jeden z najważniejszych aminokwasów. Do tego stopnia, że jest on zwiększany w warunkach chorobowych, takich jak zespół rozrodczo‑oddechowy świń (PRRS). Jednakże zastosowanie sprawdzonego dodatku enzymatyczno‑probiotycznego pomaga rozwiązać wszelkie potencjalne braki w organizmie zwierzęcia poprzez poprawę strawności jelitowej aminokwasów egzogennych – o ponad 15% w przypadku tryptofanu (Rys. 3).

Maksymalizacja wyników

Warto również pamiętać, że najlepsze rezultaty pod względem wydajności zwierząt oraz wyników ekonomicznych osiąga się, gdy stosuje się podejście nutribiotyczne do strategii żywieniowych. Takie, które zapewnia zbilansowaną paszę pod względem składników, fitynianów, zawartości włókna (rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego) oraz składników mineralnych, a także optymalną dawkę odpowiedniej fitazy i komplementarnej mieszanki enzymów niefitazowych.