Bożena pyta: Jakie są najważniejsze czynniki ograniczające potencjał genetyczny nowoczesnych loch?
Firmy hodowlane oferują producentom trzody chlewnej wysokowydajne lochy, zdolne do urodzenia miotów złożonych z 14-16 prosiąt. Tak wysoka produktywność loch jest wynikiem starannej, wieloletniej selekcji genetycznej. Niestety, jednocześnie okazało się, że organizm tak przygotowanej lochy charakteryzuje się ograniczeniami metabolicznymi, zwłaszcza w procesie wytwarzania odpowiedniej ilości mleka niezbędnego dla wykarmienia wszystkich urodzonych prosiąt w tak licznych miotach.
Kluczowym czynnikiem staje się w tej sytuacji nie tylko spożycie potrzebnej ilości paszy, ale zwykłe możliwości przemiany metabolicznej spożytych i wchłoniętych przez lochę składników pokarmowych w okresie przed porodem i w czasie laktacji. Jeśli zarówno ilość spożywanej paszy, jak i możliwości jej wykorzystania nie spełniają wysokich wymagań produkcyjnych lochy, to przy ujemnym bilansie energetycznym i białkowym organizm lochy zmuszony jest korzystać z rezerw, co prowadzi do pogorszenia nie tylko jej kondycji, ale także do obniżenia jakości siary i zmniejszenia ilości wytwarzanego mleka.
Taka sytuacja wpływa bezpośrednio na tempo wzrostu i rozwój prosiąt, a przy licznych miotach – do zwiększenia liczby prosiąt o niskiej masie ciała, które z trudem przeżywają pierwsze tygodnie życia. Naturalna konkurencja prosiąt w dostępie do mleka lochy, którego locha nie wytwarza w dostatecznej ilości, musi prowadzić do zróżnicowania prosiąt pod względem masy ciała i zwiększa ryzyko wczesnych upadków, zwiększając śmiertelność wśród prosiąt. Wprawdzie locha o wysokim potencjale genetycznym była zdolna do urodzenia dużej liczby prosiąt, ale jej metaboliczne ograniczenia w procesie wytwarzania mleka i tak zredukują liczbę prosiąt tylko do tych najmocniejszych.
Z powyższych obserwacji wynika potrzeba przygotowania dla loch pasz charakteryzujących się najwyższą jakością pokarmową, wysoką strawnością i przyswajalnością oraz optymalną zawartością niezbędnych składników pokarmowych, w tym nie tylko tych podstawowych (energia, białko i tłuszcze), lecz także tych obecnych w paszy w mniejszej ilości, ale również bardzo ważnych (witaminy, mikroelementy).
Coraz częściej niebagatelną rolę odgrywają różnego rodzaju dodatki paszowe zwiększające strawność niektórych składników paszy (np. enzymy) czy obniżające ryzyko negatywnego oddziaływania różnych niepożądanych substancji w paszy (np. mikotoksyn). Bardzo ważne są też dodatki poprawiające perystaltykę jelit (np. dodatki bogate w odpowiednie frakcje włókna), co znakomicie zwiększa i poprawia zdolność do przetwarzania w jelitach dużych ilości spożywanej paszy oraz bezproblemowego wydalania niestrawionych resztek pokarmowych.
Spożycie przez lochy w okresie laktacji potrzebnej ilości paszy zależy także od warunków środowiskowych, w jakich przebywają lochy. Szczególnie negatywny wpływ ma zbyt wysoka temperatura powietrza w porodówkach, zwłaszcza w czasie upałów w miesiącach letnich. Organizm lochy z samej natury wytwarza znaczące ilości ciepła przetwarzając duże ilości spożywanej paszy na mleko i dlatego potrzebuje dodatkowego schłodzenia.
Zapewnienie nawet najlepszej pod względem wartości pokarmowej paszy nie przyniesie oczekiwanych korzyści, ponieważ nadmiernie rozgrzana locha spożyje mniej paszy, a zaniepokojony tym opiekun loch będzie szukał przyczyny w jakości skarmianej paszy zamiast – po prostu – poprawić warunki środowiskowe w porodówce.
Często zdarza się, że schłodzenie powietrza w porodówce i zapobieganie przegrzewaniu się loch jest technicznie i kosztowo dużo trudniejsze aniżeli ogrzewanie w okresie zimowych chłodów, ale warto znaleźć odpowiednie rozwiązanie tego ważnego problemu przede wszystkim ze względu na pełne wykorzystanie potencjalnych możliwości genetycznych nowoczesnych loch oraz ograniczenie prawdopodobnej zwiększonej śmiertelności prosiąt.
Jak widać, pełne wykorzystanie potencjału genetycznego loch w okresie przed i po urodzeniu prosiąt zależy nie tylko od ilości spożywanej paszy, ale także od jej jakości i wartości pokarmowej oraz warunków środowiskowych, w jakich muszą przebywać lochy.
Opr.: ACONAR
