Krzysztof Lipiński

Katedra Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Zastosowanie probiotyków w żywieniu loch

Przewód pokarmowy jest nie tylko miejscem trawienia i wchłaniania składników pokarmowych, ale również odgrywa ważną rolę w procesach odporności zwierząt na choroby (Sugiharto 2014).

Zaburzenia w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego są przyczyną licznych schorzeń i gorszych efektów produkcyjnych. Właściwa równowaga mikrobiologiczna przewodu pokarmowego jest często zakłócana przez rożnego rodzaju sytuacje, takie jak: choroby, szczepienia, zmiana mieszanek paszowych czy też zaburzenia w przemianie materii oraz stosowanie antybiotyków w dawkach leczniczych.

Dodatkami paszowymi, które oddziałują na bakterie zamieszkujące przewód pokarmowy są m.in. probiotyki. Mikroorganizmy probiotyczne dodawane są do mieszanek paszowych, wody lub podawane są w postaci pasty.

Probiotyki są obecnie definiowane jako „żywe mikroorganizmy”, które zastosowane w odpowiedniej ilości wpływają korzystnie na status zdrowotny organizmu gospodarza. Preparaty probiotyczne zawierają zwykle pojedyncze szczepy lub kilka różnych kultur bakterii fermentacji mlekowej. Do produkcji probiotyków wykorzystywane są także niektóre gatunki grzybów i drożdży np. Saccharomyces, Aspergillus, Candida.

Probiotyki są grupą dodatków paszowych stosowanych w żywieniu świń od wielu lat. Upowszechnienie probiotyków w żywieniu świń ma związek z faktem, iż prawidłowa mikroflora przewodu pokarmowego wpływa na odporność na infekcje jelitowe powodowane przez takie patogeny jak Escherichia coli, Clostridium i in. Ostatnio zwrócono również uwagę na rolę mikroflory jelitowej w profilaktyce mikotoksykoz…

Zygmunt Pejsak
Uniwersyteckie Centrum Medycyny Weterynaryjnej UJ-UR w Krakowie

Siedem lat ASF w Polsce – czego się nauczyliśmy

W lutym bieżącego roku minęło 7 lat od stwierdzenia pierwszego przypadku afrykańskiego pomoru świń (ASF) w Polsce, co miało miejsce 14 lutego 2014 r. w odległości około 10 km od granicy z Białorusią, w okolicy miejscowości Grzybowszczyzna (pow. sokólski, woj. podlaskie). Znaleziono tam tego dnia padłego dzika, który leżał zamarznięty w wodzie.

Zwłoki dzika wydobyto spod warstwy lodu, a pobrane próbki wysłano do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIWet-PIB) w Puławach, gdzie 17.02.2014. stwierdzono obecność materiału genetycznego wirusa ASF (ASFV). Nie ma wątpliwości, że po raz pierwszy ASFV został zawleczony do Polski z Republiki Białorusi.

Od lutego 2014 roku do dziś (29.03.2021) stwierdzono w naszym kraju ponad 10922 przypadków ASF u dzików i 365 ognisk tej choroby u świń (ryc. 1).

Niestety, pomimo podejmowanych działań mających na celu eradykację ASF w kraju, liczba przypadków, a w ślad za tym liczba ognisk ASF w Polsce, dynamicznie rośnie, co uwidoczniło się szczególnie wyraźnie w okresie ostatnich lat. I tak liczba przypadków (przypadek = wystąpienie ASF u dzików) w kolejnych latach od roku 2014 do 29.03.2021 przedstawia się następująco: 30, 53, 80, 741, 2443, 2472, 4152, 919 przypadków. Podobnie rośnie liczba stwierdzonych w Polsce ognisk (ognisko = wystąpienie choroby u świń). Ich liczba od roku 2014 do października 2020 roku kształtowała się następująco: 2, 1, 20, 81, 109, 48, 103 ogniska ASF. W bieżącym roku pierwsze ognisko wyznaczone zostało 17.03.2021 r. w gospodarstwie, w którym utrzymywano 15938 świń, położonym w miejscowości Niedźwiady (gm. Świebodzin, pow. świebodziński, woj. lubuskie). Mimo tego można przyjąć tezę, iż ASF w populacji świń w Polsce oraz w Europie Centralnej jest chorobą sezonową, która ujawnia się z reguły w okresie od czerwca do końca września…

Mariusz Soszka
Doradca żywieniowy, Ostrówek

Surowce i preparaty białkowe stosowane w żywieniu świń

Jednym z podstawowych składników pokarmowych, niezbędnych do właściwego wzrostu i rozwoju organizmów zwierzęcych oraz prawidłowego ich funkcjonowania jest białko. Z fizjologicznego punktu widzenia ważna jest dzienna ilość pobranego białka przez zwierzę, która nie powinna być zbyt duża i zbyt mała w stosunku do zapotrzebowania, jak również jego jakość, rozumiana jako wartość biologiczna, i bioprzyswajalność.

Białko w organizmie zwierząt pełni szereg bardzo ważnych funkcji. Przede wszystkim jest materiałem budulcowym, ponieważ jest ono głównym elementem strukturalnym każdej żywej komórki. Białka tworzą strukturę ciała, budują nowe tkanki i stanowią materiał odbudowujący stare, które zostały uszkodzone (procesy regeneracji mięśni, powstawania blizn czy gojenia ran). Białko może stanowić cenne źródło energii dla organizmu (w efekcie spalenia 1 g białka powstaje 4 kcal energii). Dzięki kurczliwości włókienek białkowych (miozyna, aktyna) możliwy jest ruch ciała oraz jego narządów. Białka pełnią również funkcje regulacyjne i katalizujące (wszystkie znane enzymy, większość hormonów i regulatory ekspresji genów są białkami), funkcje transportowe (hemoglobina, białka osocza) oraz stanowią ochronę immunologiczną organizmu przed patogenami (immunoglobuliny). 

Pod względem chemicznym białka zbudowane są z aminokwasów, które połączone ze sobą wiązaniami peptydowymi tworzą proste lub rozgałęzione łańcuchy. Połączone ze sobą łańcuchy tworzą cząsteczki białkowe. Aminokwasy zbudowane są przede wszystkim z wodoru, tlenu, węgla i azotu. W skład niektórych aminokwasów wchodzą również żelazo, siarka, miedź, magnez, wapń, jod czy fosfor…

Anna Hammermeister

PZHiPTCh „POLSUS”, Warszawa

Ekonomiczne skutki wdrożenia Europejskiego Zielonego Ładu

Przyjęte w UE założenia dla Europejskiego Zielonego Ładu (Green Deal), a w nim strategia „Od pola do stołu” oraz „Bioróżnorodności”, zakładają m.in. ograniczenie stosowania nawozów, pestycydów, środków przeciwdrobnoustrojowych oraz wyłączenie 10% istniejących gruntów rolnych z użytku rolnego do 2030 r. w stosunku do poziomów z 2020 r. Okazuje się, że te załażenia budzą emocje nie tylko wśród europejskich rolników, ale wywołują zainteresowanie również za oceanem.

W dniu 25 marca br. Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych (USDA) zorganizował ciekawą konferencję zdalną pod tytułem „Strategia Od pola do stołu z perspektywy USDA i Grupy V4”.

      Otwierając konferencję Daniel Whitley – przedstawiciel USDA – powiedział, że USA i UE patrzą na te same cele zmierzające do zrównoważonego rozwoju, ale widzą je w odmienny sposób i mają inne podejście do ich osiągnięcia. Zwrócił uwagę, że wdrażając zasady zrównoważonego rolnictwa trzeba brać pod uwagę rosnąca liczbę ludności na świecie, którą trzeba wyżywić. Żywność przy tym musi być dostępna, o stabilnych cenach, a jej producentom przynosić zyski. Zaznaczył też, że mimo pewnych różnic w podejściu do rozumienia zrównoważonego rozwoju, można wspólnie znaleźć rozwiązania. 

Ponieważ UE jest liczącym się producentem rolnym i uczestniczy w międzynarodowym handlu rolnym, polityka Green Deal prawdopodobnie wpłynie na rynki światowe, rynki towarów rolnych oraz na sektor rolno-spożywczy. To skłoniło ekonomistów z USDA do przeanalizowania potencjalnych skutków przyjęcia Strategii nie tylko przez UE, ale także przez wybrane kraje i w ujęciu globalnym. W prezentacji pt. Oddziaływanie Strategii Unii Europejskiej: Od Pola do Stołu na gospodarkę i bezpieczeństwo żywnościowe*, dr Maros Ivanic, ekonomista USDA, przedstawił trzy scenariusze:

      1) Pierwszy z nich zakłada wdrożenie Strategii tylko w UE; handel będzie odbywał się na standardowych zasadach.

      2) Scenariusz drugi (tzw. środkowy) poszerza ograniczenia produkcji rolnej o głównych partnerów handlowych UE (zależnych od eksportu żywności i produktów rolnych do Unii). 

      3) Trzeci scenariusz, globalny, zakłada ogólnoświatowe przyjęcie Strategii…

Zygmunt Pejsak

 Uniwersyteckie Centrum Medycyny Weterynaryjnej UJ-UR w Krakowie

Dlaczego warto korzystać ze szczepionek i programów szczepień; uwarunkowania immunologiczne

 Notatki z 10. Ogólnopolskiej Konferencji lekarzy weterynarii – specjalistów chorób świń, w Pawłowicach k. Leszna, październik 2020 (Część V)

W ostatnim roku, jak nigdy wcześniej, bardzo dużo mówi się o szczepionkach i w ogóle o znaczeniu sczepień w aspekcie ograniczania szerzenia się chorób. Powodem do ogólnoświatowej, a w Polsce „narodowej” dyskusji o szczepieniach i szczepionkach stała się pandemia COVID-19 wywołana przez koronawirus SARS-CoV-2.

W świetle wspomnianej powszechnej dyskusji o znaczeniu szczepień w ochronie zdrowia i życia ludzi oraz w „gaszeniu” pandemii uznałem, że w medycynie weterynaryjnej nie tylko wśród lekarzy weterynarii, ale także producentów zwierząt rola i znaczenie szczepionek w ochronie zdrowia i ochronie produkcji oraz w zapobieganiu szerzeniu się chorób jest dużo bardziej znana i ugruntowana niż, ogólnie rzecz biorąc, w społeczeństwie, a nawet wśród niektórych lekarzy medycyny. Powodem wysunięcia powyższej hipotezy jest fakt, że w Polsce zainteresowanych szczepieniami jest tylko około połowa potencjalnych kandydatów do szczepień.

W zasadzie wszyscy producenci zwierząt czy właściciele psów i kotów zdają sobie sprawę z konieczności ich zaszczepienia przeciwko wielu różnym chorobom wirusowym, bakteryjnym czy pasożytniczym. Starsi lekarze weterynarii doskonale pamiętają problem klasycznego pomoru świń, którą to chorobę udało się w Polsce i w Europie całkowicie zlikwidować dzięki stosownej szczepionce. Młodsi pamiętają problem choroby Aujeszkyego, która za sprawą intensywnego programu zwalczania i wykorzystywania szczepionki delecyjnej przeciwko tej chorobie prawie całkowicie została wyeliminowana z Europy i praktycznie nie ma już jej w Polsce…