Skróty wybranych artykułów

Anna Smurzyńska-Łukasik, Poznań

Audyt energetyczny fermy trzody chlewnej

Ceny energii elektrycznej i paliw grzewczych od kilku lat rosną zdecydowanie szybciej niż ceny żywca, a to właśnie energia jest dziś jednym z najbardziej znaczących kosztów produkcji trzody chlewnej. W przeciwieństwie do cen skupu, na które hodowca ma niewielki wpływ, koszty energii da się realnie ograniczyć pod warunkiem, że wie się, gdzie i dlaczego prąd oraz ciepło są marnowane.

Warto też zwrócić uwagę, że presja na wzrost efektywności energetycznej w chowie trzody chlewnej nie wynika już tylko z rachunku ekonomicznego. To także kwestia konkurencyjności wobec gospodarstw z innych krajów UE, rosnących wymagań dotyczących dobrostanu zwierząt, a coraz częściej również oczekiwań odbiorców i przetwórców względem śladu węglowego. W fermach wielkotowarowych nakłady energetyczne na cele bezpośrednio produkcyjne (ogrzewanie, wentylacja, oświetlenie, transport wewnętrzny) stanowią nawet 75–85% całkowitego zużycia energii. To pokazuje skalę zjawiska: energia potrzebna w produkcji zwierzęcej to nie koszt poboczny, lecz jeden z filarów rachunku ekonomicznego… Cały artykuł w numerze 10/2026

Krzysztof  Lipiński
Instytut Żywienia Zwierząt, Paszoznawstwa i Hodowli Bydła
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Znaczenie stresu oksydacyjnego w żywieniu loch wysokoprodukcyjnych (cz. 2)

Strategie ograniczające stres oksydacyjny

W pierwszej części artykułu omówiono, dlaczego lochy wysokoprodukcyjne są szczególnie narażone na stres oksydacyjny oraz jakie mogą być jego konsekwencje dla rozrodu, przebiegu porodu, laktacji i jakości prosiąt. Najważniejszy wniosek jest taki, że stres oksydacyjny nie ma jednej przyczyny. Jest wynikiem nakładania się wysokiej plenności, dużego obciążenia metabolicznego, stresu cieplnego, chorób, stanów zapalnych, jakości paszy, kondycji lochy i niedostatecznej sprawności układu antyoksydacyjnego.

Z tego powodu ograniczanie stresu oksydacyjnego nie powinno być rozumiane wyłącznie jako dodanie do mieszanki jednego antyoksydantu. Jeżeli locha jest przegrzewana, ma niskie pobranie paszy, traci nadmiernie kondycję, otrzymuje paszę z utlenionym tłuszczem albo jest narażona na mikotoksyny i przewlekły stan zapalny, sama suplementacja nie usuwa głównej przyczyny problemu. W praktyce bardziej skuteczne jest podejście zintegrowane, w którym najpierw ogranicza się źródła presji oksydacyjnej, a dopiero na tej podstawie buduje program wsparcia antyoksydacyjnego… Cały artykuł w numerze 10/2026

Jarosław K. Szurko¹, Aurelia Kayaoğlu¹, Anna Rząsa^2
1 Pol-Ferm Sp. z o.o. Łosice
² Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Paradoks ostatniego prosięcia (czyli tego, którego nie ma)

Wyobraźmy sobie miot, z którego odsadza się trzynaście prosiąt. Które z nich jest najcenniejsze?

W zależności od sytuacji i tego, kto odpowiada na to pytanie, możemy usłyszeć dwa pozornie sprzeczne stwierdzenia. Pierwsze mówi, że to właśnie „ostatnie” odsadzone prosię jest najbardziej wartościowe ekonomicznie, bo to ono w największym stopniu decyduje o rentowności produkcji. Drugie – że jest ono jednocześnie najdroższe, najbardziej wymagające i pochłania najwięcej dodatkowej pracy. Co więcej, zwykle jest też najsłabsze, najlżejsze i najmniej odporne. Jak więc może być jednocześnie najbardziej wartościowe i najbardziej problematyczne?

Odpowiedź na to pytanie prowadzi do znacznie szerszego zagadnienia: jak oceniać opłacalność działań, których celem jest zwiększenie liczby odsadzanych prosiąt. Czy warto walczyć o każde dodatkowe prosię? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba najpierw odnaleźć „prosię, którego nie ma”… Cały artykuł w numerze 10/2026

Zygmunt Pejsak
Wydział Medycyny Weterynaryjnej
Uniwersytet Rolniczy w Krakowie

 30 konferencji („Pejsakówek”), ważny wkład w doskonalenie wiedzy lekarzy weterynarii – specjalistów chorób świń

W czerwcu bieżącego roku (9-10.06) odbyła się w Krakowie jubileuszowa 30. konferencja lekarzy weterynarii – specjalistów chorób świń. Hasło przewodnie konferencji to: Holistyczne podejście do ochrony zdrowia – warunkiem efektywnej produkcji świń. W konferencji wzięło udział prawie 500 lekarzy weterynarii oraz największych producentów świń w Polsce. Dane na temat szczegółowej tematyki czerwcowego spotkania w Krakowie zostaną przedstawione oddzielnie.

W niniejszym artykule postaram się przypomnieć bogatą historię 30. spotkań lekarzy weterynarii – specjalistów chorób świń (hyopatologów). Skłania ona do refleksji związanej z błyskawicznie upływającym czasem oraz podobnie szybkimi zmianami w otoczeniu lekarzy weterynarii i producentów świń – zarówno środowiskowym, technologicznym (rewolucja cyfrowa), społecznym, jak i ekonomicznym, w tym z wpływem namacalnych zmian klimatycznych na chów i produkcję trzody chlewnej… Cały artykuł w numerze 9/2026

Anna Smurzyńska-Łukasik, Poznań

Biogaz na fermie trzody chlewnej – szansa, którą warto dobrze policzyć

Gnojowica od lat jest dla hodowców trzody chlewnej głównie problemem: trzeba ją magazynować, przewozić, wylewać w odpowiednich terminach i tłumaczyć się z zapachu sąsiadom. Coraz więcej producentów trzody chlewnej patrzy jednak na nią inaczej – jako na surowiec, z którego można wyprodukować prąd, ciepło i nawóz o lepszych właściwościach.

Wydaje się, że w 2026 roku ten kierunek nabiera tempa: liczba wniosków o dofinansowanie biogazowni rolniczych do ARiMR wzrosła siedmiokrotnie w ciągu roku, a resort środowiska uruchamia kolejne nabory dotacji. Zanim jednak podpisze się umowę z wykonawcą, warto usiąść z kartką i policzyć, czy w konkretnym gospodarstwie, czy na danej fermie biogazownia w ogóle ma sens – i jakiej wielkości… Cały artykuł w numerze 9/2026