Minister Stefan Krajewski skierował do komisarza UE ds. rolnictwa i żywności Christopha Hansena pismo z prośbą o przeprowadzenie analizy skumulowanego wpływu wszystkich wynegocjowanych umów handlowych między Unią Europejską a krajami trzecimi na sektor rolny UE. Podobny postulat Polska zgłosiła już w kwietniu 2025 r. za kadencji ministra Czesława Siekierskiego.

Minister Stefan Krajewski ponowił ten wniosek również podczas posiedzenia Rady AGRIFISH 26 maja br. w Brukseli, w trakcie dyskusji poświęconej handlowi produktami rolno-spożywczymi.

– To już kolejny polski wniosek w tej sprawie. Od czasu, gdy po raz pierwszy zwróciliśmy się do Komisji Europejskiej o taką analizę, pojawiły się nowe porozumienia handlowe i kolejne preferencje przyznawane państwom trzecim w dostępie do rynku rolnego UE. Tym bardziej potrzebujemy dziś pełnej oceny ich łącznego wpływu na europejskie rolnictwo. Wstępem do tej oceny powinno być szczegółowe zestawienie wszystkich już udzielonych i planowanych preferencji w dostępie do rynku UE. Takiego łącznego zestawienia dla poszczególnych sektorów rynku Komisja jak dotychczas nie sporządzała, co było pewnym mankamentem prezentowanych w poprzednich latach opracowań, dotyczących wpływu umów handlowych na sektor rolny. Ponownie zwracamy się do Komisji Europejskiej o przygotowanie takiej analizy i przedstawienie jej państwom członkowskim – powiedział minister Stefan Krajewski.

UE przyznaje partnerom handlowym coraz więcej preferencji taryfowych. Dlatego resort rolnictwa oczekuje od Komisji Europejskiej przygotowania analizy, która obejmie wszystkie przyznane i planowane preferencje oraz ich wpływ na rynek rolny Unii Europejskiej i poszczególnych państw członkowskich. Zdaniem Polski analiza powinna uwzględniać łączną skalę udzielonych preferencji oraz odnosić ją do poziomu produkcji i konsumpcji zarówno w całej UE, jak i w poszczególnych krajach.

MRiRW rozpoczęło własne analizy już w 2025 r. i nie czekało na działania Komisji Europejskiej. Wynika z nich, że szacunkowa wielkość udzielonych i zaoferowanych preferencji w dostępie do rynku rolnego UE wynosi:

• w sektorze cukru białego – ok. 16 proc. produkcji UE, więcej niż wynosi cała produkcja Polski oraz ponad 19 proc. unijnej konsumpcji;
• w sektorze wołowiny – ok. 10 proc. produkcji UE, niemal tyle, ile produkuje Polska, oraz ok. 9 proc. unijnej konsumpcji;
• w sektorze drobiu – ok. 8 proc. produkcji UE i ok. 38 proc. polskiej produkcji, a także wolumen porównywalny z całkowitą konsumpcją drobiu w Polsce.

W wielu przypadkach producenci spoza UE nie muszą spełniać takich samych wymogów jak rolnicy i przetwórcy działający na rynku unijnym. W ocenie MRiRW stwarza to istotne ryzyko dla konkurencyjności europejskiego rolnictwa.

Polska podtrzymuje stanowisko, że dalsza liberalizacja dostępu do unijnego rynku rolnego nie powinna następować do czasu zapewnienia równoważnych wymogów produkcyjnych dla importerów spoza UE.

Prostsze zasady dopłat do składek, łatwiejszy dostęp do preferencyjnych ubezpieczeń i nowe uprawy objęte wsparciem państwa – to główne założenia projektu nowelizacji ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, nad którym rozpoczął prace Sejm. Resort rolnictwa chce ograniczyć sytuacje, w których rolnicy mimo dopłat mają trudności z uzyskaniem ochrony ubezpieczeniowej. Państwo nadal będzie pokrywać do 65 proc. kosztów składki.

Chcemy, żeby system ubezpieczeń był prostszy, bardziej przejrzysty i lepiej odpowiadał na realne potrzeby rolników. Rolnik powinien mieć łatwiejszy dostęp do ochrony ubezpieczeniowej niezależnie od klasy gleby czy rodzaju prowadzonej produkcji – powiedział minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski.

Projekt podczas pierwszego czytania na posiedzeniu sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił sekretarz stanu w MRiRW Adam Nowak.

– Do ministerstwa trafiały sygnały od rolników, którzy mimo dopłat mieli trudności z uzyskaniem preferencyjnego ubezpieczenia upraw. Dlatego proponujemy rozwiązania, które mają ułatwić dostęp do ochrony ubezpieczeniowej i uporządkować zasady dopłat do składek – powiedział wiceminister Adam Nowak.

Prostsze zasady dopłat do składek

Projekt ustawy zakłada uproszczenie zasad naliczania dopłat do składek ubezpieczeniowych. Resort proponuje odejście od obecnych limitów uzależnionych od klasy bonitacyjnej gruntów i wprowadzenie dwóch przejrzystych progów stawek taryfowych – 15 proc. oraz 25 proc. sumy ubezpieczenia – w zależności od rodzaju uprawy.

Dzięki temu producenci rolni będą mogli uzyskać dopłatę do 65 proc. składki niezależnie od klasy gleby, na której prowadzą uprawę. Zmiany mają ograniczyć przypadki, w których rolnicy tracili możliwość uzyskania pełnej dopłaty z powodu wyższej klasyfikacji gruntów.

– Ubezpieczenia upraw muszą być realnym wsparciem dla gospodarstw, a nie skomplikowanym systemem pełnym wyjątków i ograniczeń. Dlatego upraszczamy zasady i zwiększamy dostępność dopłat – podkreślił minister Stefan Krajewski.

Niższe składki dzięki zmianie zasad wypłaty odszkodowań

Projekt przewiduje także zastąpienie obecnej franszyzy integralnej franszyzą redukcyjną. Oznacza to zmianę sposobu pomniejszania odszkodowań za szkody w uprawach. Zgodnie z propozycją odszkodowanie będzie mogło zostać pomniejszone od 10 do 35 proc. sumy ubezpieczenia – w zależności od warunków umowy.

Resort rolnictwa zakłada, że nowe rozwiązanie pozwoli ograniczyć wysokość składek płaconych przez rolników. Zmiany mają również uprościć proces likwidacji drobnych szkód.

Nowe uprawy objęte wsparciem

Projekt rozszerza katalog upraw objętych dopłatami do ubezpieczeń. Do systemu zostaną włączone wierzba do wyplatania oraz trawy nasienne. Rolnicy prowadzący takie uprawy będą mogli korzystać z dopłat do składek na takich samych zasadach jak pozostali producenci rolni.

Projekt doprecyzowuje również zasady dotyczące ochrony przed suszą oraz innymi zjawiskami pogodowymi, takimi jak grad, przymrozki wiosenne, deszcz nawalny czy huragan.

Wejście w życie przepisów

Projekt ustawy zakłada, że nowe przepisy wejdą w życie od 1 września 2026 r. Część rozwiązań wymaga jeszcze uzyskania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej dotyczącej programu pomocy publicznej.