Biogaz na fermie trzody chlewnej – szansa, którą warto dobrze policzyć
Gnojowica od lat jest dla hodowców trzody chlewnej głównie problemem: trzeba ją magazynować, przewozić, wylewać w odpowiednich terminach i tłumaczyć się z zapachu sąsiadom. Coraz więcej producentów trzody chlewnej patrzy jednak na nią inaczej – jako na surowiec, z którego można wyprodukować prąd, ciepło i nawóz o lepszych właściwościach.
Wydaje się, że w 2026 roku ten kierunek nabiera tempa: liczba wniosków o dofinansowanie biogazowni rolniczych do ARiMR wzrosła siedmiokrotnie w ciągu roku, a resort środowiska uruchamia kolejne nabory dotacji. Zanim jednak podpisze się umowę z wykonawcą, warto usiąść z kartką i policzyć, czy w konkretnym gospodarstwie, czy na danej fermie biogazownia w ogóle ma sens – i jakiej wielkości… Cały artykuł w numerze 9/2026
Krzysztof Lipiński Katedra Żywienia Zwierząt, Paszoznawstwa i Hodowli Bydła Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Znaczenie stresu oksydacyjnego u loch wysokoprodukcyjnych (cz. 1) Przyczyny, okresy krytyczne i konsekwencje produkcyjne
W ostatnich dekadach potencjał produkcyjny loch uległ bardzo dużej zmianie. Współczesna locha jest zwierzęciem o znacznie większej plenności, wyższej mleczności i lepszej efektywności wykorzystania paszy niż lochy utrzymywane jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu. Postęp genetyczny pozwolił zwiększyć liczbę prosiąt urodzonych i odsadzonych od lochy, ale jednocześnie zwiększył obciążenie metaboliczne jej organizmu. W praktyce coraz wyraźniej widać, że duży miot jest nie tylko sukcesem produkcyjnym, lecz także poważnym wyzwaniem biologicznym.
Największym problemem nie jest dziś wyłącznie uzyskanie dużej liczby prosiąt, ale utrzymanie ich dobrej jakości, wysokiej przeżywalności, odpowiedniego pobrania siary i mleka oraz szybki powrót lochy do kolejnego cyklu rozrodczego. Wraz ze wzrostem liczby prosiąt w miocie zwiększa się zmienność masy urodzeniowej, rośnie udział prosiąt słabszych, mniej żywotnych i bardziej podatnych na wychłodzenie oraz niedobór siary. Duże mioty mogą także wydłużać poród i zwiększać ryzyko pojawienia się martwo urodzonych prosiąt… Cały artykuł w numerze 9/2026
Coraz więcej spraw rolnicy mają załatwiać przez internet. Portal Rolnika ma ograniczyć liczbę wizyt w urzędach i dokumentów, które trzeba dostarczać do różnych instytucji. System działa przez całą dobę, a od września ruszają w nim kolejne nabory. Cyfrowe rozwiązania mają być wykorzystywane także przy przygotowywanym wsparciu do zakupu nawozów i zwrotu akcyzy oleju napędowego.
Przenosimy coraz więcej spraw rolników do świata cyfrowego, ale robimy to tak, żeby ich obsługa była prostsza, a nie bardziej skomplikowana. Portal Rolnika zbiera usługi w jednym miejscu. Chcemy też, żeby instytucje wymieniały się danymi, zamiast odsyłać rolnika od urzędu do urzędu po kolejne dokumenty – powiedział minister Stefan Krajewski.
Usługi dla rolników w jednym miejscu
Portal Rolnika został uruchomiony 30 czerwca 2026 r. Ma być jednym punktem dostępu do usług ARiMR, a z czasem również innych instytucji związanych z rolnictwem. Rolnik może korzystać z niego przez komputer, tablet lub telefon, przez 24 godziny na dobę. Wystarczy wejść na stronę portalrolnika.gov.pl
System ma zastępować papierowe wnioski i ograniczyć sytuacje, w których rolnik musi dostarczać te same informacje do kilku instytucji. Dane i dokumenty mają być w coraz większym stopniu przekazywane między nimi elektronicznie.
Zgodnie z poleceniem ministra Krajewskiego, portal ma też ułatwiać kontakt rolników, którzy prowadzą sprzedaż bezpośrednią z konsumentami. Udostępniona mapa pozwala znaleźć gospodarstwa, w których można kupić bezpośrednio od producenta płody rolne i wytwarzane z nich produkty.
– Słuchamy uwag rolników i na ich podstawie poprawiamy cyfrowe rozwiązania. Dlatego do Portalu Rolnika można logować się nie tylko przez profil zaufany, ale również za pomocą numeru producenta oraz dotychczasowego loginu i hasła do systemów ARiMR. Zależy nam na maksymalnym uproszczeniu procedur i skróceniu czasu obsługi wniosków – podkreślił minister Stefan Krajewski.
Portal będzie rozwijany wraz z uruchamianiem kolejnych naborów i usług. Docelowo ma integrować rozwiązania różnych instytucji nadzorowanych i podległych MRiRW, tak aby rolnik mógł załatwiać coraz więcej spraw z jednego konta.
Ponad 160 mln zł na Portal Rolnika
Budowa Portalu Rolnika to jeden z największych projektów informatycznych realizowanych dla sektora rolnego. Jego wartość przekracza 160 mln zł. Prace rozpoczęły się 7 marca 2025 r., a system został oddany do użytku 30 czerwca 2026 r.
– Chcieliśmy zbudować jedną platformę, przez którą będzie można realizować usługi związane z ARiMR, a następnie dołączać kolejne instytucje. Rolnik może dziś złożyć wniosek bez wychodzenia z domu, o każdej porze dnia i nocy – powiedział prezes ARiMR Wojciech Legawiec.
Pierwszą usługą uruchomioną pilotażowo w Portalu była dopłata do materiału siewnego, gdzie wpłynęło prawie 35 tys. wniosków. Od września za jego pośrednictwem będą prowadzone kolejne nabory.
Pomoc do nawozów i paliwa – trwają konsultacje
Trwają 7-dniowe konsultacje projektu rozporządzenia dotyczącego nadzwyczajnego wsparcia finansowego dla rolników dotkniętych wzrostem cen nawozów i oleju napędowego spowodowanym kryzysem na Bliskim Wschodzie w 2026 r. Projekt zakłada rekompensatę dodatkowych kosztów poniesionych na zakup nawozów i paliwa.
– Cyfryzacja pomaga szybciej uruchamiać kolejne mechanizmy pomocy. Teraz przygotowujemy specjalne wsparcie do zakupu nawozów i oleju napędowego. Chcemy zebrać uwagi do projektu, przeanalizować je i jak najszybciej uruchomić pomoc dla rolników. Z naszych analiz wynika, że przewidziany budżet powinien wystarczyć na wypłatę wsparcia. Będziemy na bieżąco monitorować liczbę składanych wniosków i wykorzystanie środków – powiedział minister Stefan Krajewski.
W przypadku nawozów wsparcie obejmie zakupy od 1 marca do 15 sierpnia 2026 r. Projekt zakłada refundację 100 proc. różnicy między ceną tony nawozu wynikającą z faktury a jego średnią ceną w IV kwartale 2025 r. Kwota wsparcia wyniesie do 500 zł/ha i obejmie maksymalnie 300 ha powierzchni upraw rolnych.
Dopłata do oleju napędowego obejmie zakupy od 1 marca do 31 sierpnia 2026 r. i wyniesie 0,52 zł/l. Wsparcie do paliwa będzie pochodzić z dwóch niezależnych źródeł: krajowego – zwrotu akcyzy w wysokości 1,48 zł/l – oraz unijnego, przewidzianego w projekcie rozporządzenia, w wysokości 0,52 zł/l.
Do otrzymania wsparcia potrzebne będą faktury za zakup nawozów lub oleju napędowego. Pomoc będzie finansowana ze środków unijnych i wypłacana przez ARiMR.
Portal Rolnika z kolejnymi funkcjami
W Portalu Rolnika przygotowano obecnie 20 usług: 16 dotyczących interwencji ARiMR oraz po dwie związane z IJHARS i PIORiN. Będą one uruchamiane wraz z kolejnymi naborami.
Portal ma również zapewniać dostęp do kalendarza i informacji o otrzymanym wsparciu oraz umożliwiać komunikację z administracją.. Trwają prace nad komunikatorem „Plonek”, wykorzystującym sztuczną inteligencję. Ma odpowiadać na pytania rolników zarówno w formie pisemnej, jak i głosowej.
– Chcemy, żeby rolnik miał jeden punkt dostępu do wielu usług. Pracujemy również nad rozwiązaniami, które będą przypominały o naborach i pomagały znaleźć potrzebne informacje. Rolnik ma dzięki temu oszczędzać czas i załatwiać jak najwięcej spraw bez konieczności przyjazdu do biura. Docelowo na Portalu Rolnika znajdzie się też moduł edukacyjny, by uczniowie szkół rolniczych, studenci, rolnicy i doradcy mogli wcześniej zapoznać się np. z formularzami wniosków – powiedział wiceprezes ARiMR Andrzej Borusiewicz.
Do Portalu mają być stopniowo dołączane usługi kolejnych instytucji. ARiMR pracuje m.in. nad rozwiązaniami dla Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Inspekcji Weterynaryjnej, COBORU i KRUS oraz współpracuje z KOWR, IUNG-PIB i innymi instytucjami.
Od 2 września do 1 października 2026 r. producenci trzody chlewnej będą mogli składać wnioski o wsparcie finansowe na inwestycje zwiększające bezpieczeństwo biologiczne gospodarstw i ograniczające ryzyko wystąpienia afrykańskiego pomoru świń. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 100 tys. zł. Nabór prowadzony będzie w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, a dokumenty będzie można składać elektronicznie za pośrednictwemPortalu Rolnika.
Wsparcie można przeznaczyć m.in. na budowę ogrodzenia wokół budynków, w których utrzymywane są świnie; zakup urządzeń do dezynfekcji; budowę lub modernizację magazynów słomy; instalację silosów paszowych oraz dostosowanie gospodarstwa do utrzymywania trzody chlewnej w odosobnieniu od innych zwierząt. W zależności od rodzaju inwestycji pomoc pokrywa do 80 proc. kosztów kwalifikowalnych lub wydatków wynikających z zastosowania stawek jednostkowych dotyczących wykonania ogrodzenia, bramy, furtki czy silosu. Rolnicy mogą również otrzymać zaliczkę w wysokości 50 proc. przyznanej pomocy, pod warunkiem że złożą wniosek o jej wypłatę.
O dofinansowanie mogą ubiegać się rolnicy zajmujący się chowem lub hodowlą świń, a nieruchomość, gdzie jest prowadzona taka działalność, znajduje się w ich posiadaniu. Minimalna liczba zwierząt kwalifikująca do wsparcia zależy od profilu produkcji i wynosi 50 świń w gospodarstwach konwencjonalnych oraz 27 świń w gospodarstwach ekologicznych. Natomiast w przypadku hodowli rodzimych i czystych ras świń nie obowiązuje wymóg minimalnej liczby zwierząt.
Tegoroczny nabór wprowadza również szereg ułatwień dla producentów trzody chlewnej. Koszty związane z posadowieniem silosów będą rozliczane według stałych stawek jednostkowych – bez konieczności przedstawiania faktur, potwierdzeń płatności czy szczegółowej dokumentacji. Podwyższono także poziom wsparcia na budowę ogrodzeń, a gospodarstwa ekologiczne zyskały więcej czasu na dostarczenie certyfikatu potwierdzającego ekologiczny charakter produkcji.
Od 14 września do 13 października 2026 r. rolnicy, którzy hodują określone gatunki zwierząt i ubezpieczyli je od ryzyka wystąpienia co najmniej jednej z kilkudziesięciu chorób zakaźnych, mogą się ubiegać o refundację części opłaconej składki. Kolejny nabór w ramach tej interwencji z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 ogłosił prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Wojciech Legawiec.
Na tę pomoc w nadchodzącym naborze przeznaczono 53,25 mln zł. O środki te mogą się ubiegać hodowcy bydła, świń, owiec, kóz, koni lub drobiu. Powinni oni dysponować nieruchomością, na terenie której utrzymywane są zwierzęta i mieć je ubezpieczone, nie wcześniej niż od 1 stycznia 2024 r., na wypadek co najmniej jednej z kilkudziesięciu chorób zakaźnych.
Wsparcie ma formę refundacji 70 proc. opłaconej składki, jeżeli z umowy ubezpieczenia wynika, że wypłata odszkodowania nastąpi w przypadku wystąpienia ponad 20 proc. strat. Istotna jest również minimalna liczba ubezpieczonych zwierząt: 1000 sztuk rzeźnych kurcząt, gęsi, kaczek, perlic, indyków lub drobiu nieśnego; 14 sztuk świń lub 4 sztuki bydła, owiec, kóz lub koni.
